Rakowi jelita grubego można zapobiegać

Co roku diagnozę rak jelita grubego słyszy ok. 12 tys. Polaków. Tymczasem środowisko i sposób życia są odpowiedzialne w 60-70 proc. za powstanie tych nowotworów. Radzimy, jak przeciwdziałać chorobie.

Prawdopodobieństwo zachorowania na raka jelita grubego wzrasta z wiekiem. Aż 90 proc. zdiagnozowanych przypadków dotyczy pacjentów powyżej 50. roku życia. Niebezpieczne dla zdrowia zmiany nowotworowe mogą się pojawić na całej długości jelita grubego. Najczęściej jednak rozwijają się w obrębie odbytnicy i esicy (dwa ostatnie fragmenty tego jelita). Jakie są najważniejsze czynniki, które mają wpływ na rozwój raka jelita grubego?

1. Początkiem rozwoju raka jelita grubego są najczęściej polipy. Niektóre z nich rozrastają się nadmiernie, przyjmują formę łagodnych gruczolaków, na których podłożu może rozwinąć się nowotwór. Wczesne wykrycie i usunięcie polipów jelita grubego i późniejszy nadzór nad chorymi z polipami jest najważniejszą formą profilaktyki powstania raka jelita grubego. Kluczowe znaczenie ma w tym przypadku kolonoskopia, w tym kolonoskopia wykonywana w ramach programów przesiewowych.

2. Istnieje też grupa chorób zapalnych predysponująca do rozwoju raka jelita grubego, do których należy wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Leśniowskiego-Crohna. Ryzyko powstania nowotworu u tych chorych wzrasta wraz z czasem trwania choroby. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest chorobą przewlekłą, o nie do końca poznanej etiologii (najprawdopodobniej immunologicznej). Dominującym objawem są biegunki z domieszką krwi i śluzu oraz uczucie naglącego parcia. W większości przypadków ma przebieg przewlekły, występują nawroty i remisje objawów chorobowych. Choroba Leśniowskiego-Crohna, również związana jest ze zwiększonym ryzykiem zachorowalności na nowotwór jelita grubego (chociaż ryzyko to jest mniejsze, niż w przypadku wrzodziejącego zapalenia jelita grubego). Pacjenci z długotrwającą chorobą zapalną jelit wymagają wzmożonego nadzoru onkologicznego (częstych kolonoskopii).

3. Duża część nowotworów jelita grubego jest zależna od diety. Liczne badania dowiodły, że niektóre składniki pokarmowe mogą stanowić element profilaktyki. Dlatego w jadłospisie powinny znaleźć się przede wszystkim warzywa, pełnoziarniste zboża i kasze, kiszonki oraz nabiał w postaci kefirów oraz jogurtów. Ograniczyć warto ilość spożywanych tłuszczów, czerwonego mięsa, cukru i alkoholu. Do czynników ryzyka zalicza się też otyłość, dlatego istotne jest też utrzymywanie prawidłowej masy ciała oraz regularna aktywność fizyczna.

4. Nowotwory jelita grubego mogą być również następstwem mutacji niektórych genów lub nieznanej przyczyny manifestującej się zwiększonym ryzykiem zachorowania na ten nowotwór w danej rodzinie. Udział zachorowań genetycznych nie przekracza według różnych szacunków 15-30 proc. wszystkich przypadków choroby. Osoby, których najbliżsi chorowali na raka jelita grubego, powinni częściej wykonywać badania profilaktyczne. Czynnikiem ryzyka powstania nowotworu jelita grubego jest też choroba zwana polipowatością rodzinną.

(PAP)

MS

Konsultacja merytoryczna: dr hab. n. med. Małgorzata Kołodziejczak, Warszawski Ośrodek Proktologii Szpital św. Elżbiety w Warszawie.

Kampania realizowana w ramach Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych, zadanie Promocja zdrowia i profilaktyka nowotworów, finansowana ze środków Ministra Zdrowia.

www.gov.pl/zdrowie

www.planujedlugiezycie.pl

 

POBIERZ MATERIAŁ I PUBLIKUJ ZA DARMO